Πνευματικά δικαιώματα χορευτών

Μάθετε για τα πνευματικά δικαιώματα και σχετικά νομικά ζητήματα χορευτών και χορογράφων.

Το παρακάτω άρθρο αποτελεί προσαρμογή κειμένου από το βιβλίο "Δίκαιο Πνευματικής Ιδιοκτησίας" του Σωκράτη Εμμ. Προβατά (εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2007).

Οι χορευτές μιας παράστασης έχουν άμεση επαφή με το κοινό και είναι εκείνοι που δημιουργούν το αποτέλεσμα της χορευτικής τους ερμηνείας. Κατά τη διάρκεια της ζωντανής εμφάνισής τους δεν έχουν τη δυνατότητα να διορθώσουν την ερμηνεία τους. Ακολουθούν, φυσικά, τις οδηγίες του χορογράφου, αλλά η παρουσία τους επί σκηνής συνδέεται με μεγάλη ελευθερία κινήσεων και έκφρασης.

Συλλογική Σύμβαση Εργασίας

Στην Ελλάδα, εδώ και δεκαετίες, αποτελεί κανόνα η σύναψη σύμβασης εργασίας μεταξύ χορευτή και επιχειρηματία. Η σύμβαση εργασίας πρέπει να συντάσσεται με συμβολαιογραφικό ή ιδιωτικό έγγραφο, αλλιώς θεωρείται ότι είναι άκυρη και ότι ο χορευτής τελεί σε απλή σχέση εργασίας.

Ηθικό δικαίωμα

Για τους χορευτές του θεάτρου, οι οποίοι εμπίπτουν στην κατηγορία των ερμηνευτών-εκτελεστών, κατά το άρθρο 46 παρ. 1 Ν. 2121/1993, οι εξουσίες του ηθικού δικαιώματος είναι δύο, όπως και στους λοιπούς ερμηνευτές. Το ηθικό δικαίωμα απέκτησε μεγαλύτερη σημασία στον τομέα της ψηφιακής εκμετάλλευσης, κατά την οποία είναι εφικτή η ψηφιακή επεξεργασία της ερμηνείας εκτέλεσης.

Ηθικό δικαίωμα: Δικαίωμα αναγνώρισης της πατρότητας

Το δικαίωμα αυτό περικλείει το σύνολο των εξουσιών που αποβλέπουν στην αναγνώριση και το σεβασμό της προσωπικής σφραγίδας του χορευτή. Σύμφωνα με αυτό, πρέπει να αναφέρεται πάντα το όνομα του χορευτή, είτε με την αναγραφή του ονόματός του στα προγράμματα, είτε με ανάρτησή του σε ταμπέλα και αναφορά του σε ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις και ηλεκτρονικά μέσα. Αυτή η εξουσία αποτελεί το σημαντικότερο κρίκο ανάμεσα σ’ αυτόν και στο ρόλο τον οποίο ερμηνεύει και συνδέεται άμεσα με την προσωπικότητά του.

Ηθικό δικαίωμα: Δικαίωμα σεβασμού στην ακεραιότητα

Η αρνητική του όψη αναφέρεται ως το δικαίωμα απαγόρευσης κάθε παραμορφωτικής επέμβασης πάνω στο έργο που ερμηνεύει ο ηθοποιός. Ο όρος «παραμόρφωση» ενέχει αρνητική σημασία, νοείται δηλαδή με αυτή η μεταβολή προς το χειρότερο. Περικλείει τόσο τη μόνιμη όσο και την προσωρινή παραμόρφωση, η οποία είναι ικανή να επιφέρει δυσμενή επίπτωση στη μορφή της ερμηνείας. Αφετηρία και κατάληξη, μάλιστα, δεν πρέπει να είναι το πρόσωπο του χορευτή, γι’ αυτό και ο νόμος δεν εξαρτά την προσβολή του δικαιώματος αυτού από την πρόκληση ζημιάς στη φήμη ή την τιμή του.

Περιουσιακό δικαίωμα: Δικαίωμα εγγραφής της ζωντανής ερμηνείας σε υλικό φορέα εικόνας ή ήχου και εικόνας

Ο χορευτής έχει το δικαίωμα να επιτρέπει ή να απαγορεύει την εγγραφή της ερμηνείας του σε ταινία για τηλεοπτική μετάδοση. Η πρώτη εγγραφή της ερμηνείας ή εκτέλεσής του οφείλει να γίνει μόνο έπειτα από άδεια προς το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που αναλαμβάνει την εγγραφή.

Περιουσιακό δικαίωμα: Δικαίωμα άμεσης ή έμμεσης αναπαραγωγής της εγγραφής της ερμηνείας ή της εκτέλεσής του

Περιουσιακό δικαίωμα: Δικαίωμα θέσης σε κυκλοφορία που γίνεται με μεταβίβαση της κυριότητας ή εκμίσθωση ή δημόσιο δανεισμό του εγγεγραμμένου υλικού φορέα

Ο όρος «θέση σε κυκλοφορία» συμπεριλαμβάνει την πώληση, τη μεταβίβαση της κυριότητας, την εκμίσθωση και το δανεισμό. Η αναγνώριση αυτού του αυτοτελούς δικαιώματος έχει στόχο να λάβει ο χορευτής γνώση για κάθε μορφή εκμετάλλευσης και, συνεπώς, να εισπράξει κάθε φορά χωριστή αμοιβή. Αν, όμως, ο χορευτής δώσει την άδεια του να πουληθεί ο υλικός φορέας πάνω στον οποίο είναι γραμμένη η ερμηνεία του, εξαντλεί το δικαίωμά του, που συνίσταται στην αποκόμιση κέρδους από την πώλησή του.

Περιουσιακό δικαίωμα: Δικαίωμα τηλεοπτικής μετάδοσης

Ο χορευτής μπορεί να επιτρέπει ή να απαγορεύει την τηλεοπτική μετάδοση με οποιονδήποτε τρόπο της ζωντανής ερμηνείας ή εκτέλεσης, εκτός αν η μετάδοση αυτή αποτελεί αναμετάδοση νόμιμης μετάδοσης.

Περιουσιακό δικαίωμα: Δικαίωμα εύλογης αμοιβής

Αφορά τη συμμετοχή του χορευτή σε διάφορες μορφές εκμετάλλευσης της ερμηνείας του. Έχει το δικαίωμα να εισπράξει το μισό ποσοστό που του αναλογεί, ενώ το άλλο μισό το εισπράττουν οι παραγωγοί των υλικών φορέων, που ενέγραψαν την ερμηνεία του. Κατά το ελληνικό δίκαιο, το ύψος της εύλογης αμοιβής καθορίζεται ανάμεσα στους χρήστες και στον κάθε Οργανισμό Συλλογικής Διαχείρισης (ΟΣΔ). Αν υπάρξει διαφωνία, αρμόδιο να αποφασίσει είναι το Μονομελές Πρωτοδικείο με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων και, τελικώς, η αμοιβή θα προσδιοριστεί από το αρμόδιο δικαστήριο. Τέλος, προβλέπεται αμοιβή για ιδιωτική αναπαραγωγή.

Περιουσιακό δικαίωμα: Δικαίωμα παρουσίασης του έργο σε κοινό

Το άρθρο 46 παρ. 2 εδ. Ε Ν. 2121/1993 δίνει στο χορευτή το δικαίωμα να επιτρέπει ή να απαγορεύει τη δημόσια παρουσίαση της ερμηνείας του. Ο κάθε χορευτής της ομάδας δεν μπορεί να παρέχει ο ίδιος για τον εαυτό του την απαιτούμενη προαναφερόμενη άδεια. Επομένως, για το σύνολο των χορευτών ορίζεται βάσει πλειοψηφίας εγγράφως ένας αντιπρόσωπος.

Συμβάσεις ζωντανής ερμηνείας χορευτών

Στη ζωντανή ερμηνεία εμπίπτει η παράσταση ενός χορευτή στο πλαίσιο ενός πολιτιστικού γεγονότος, ένα δρώμενο σε συγκεκριμένο χώρο. Οι χορευτές οφείλουν να προσέρχονται τη συγκεκριμένη ώρα, με την κατάλληλη για το είδος της παράστασης ενδυμασία και να τηρούν το πρόγραμμα κατά γράμμα. Στη σύμβαση περιέχεται και το ποσό της αμοιβής του χορευτή, καθώς και πρόσθετο ποσό, ύψους 50% της αμοιβής του σε περίπτωση τηλεοπτικής μετάδοσης που δεν αφορά ενημερωτικό ή διαφημιστικό σκοπό.

Ο χορευτής, όμως, έχει και άλλες αξιώσεις, που πηγάζουν από την εν λόγω σύμβαση, όπως είναι η αξίωση παραχώρησης του κατάλληλου χώρου, τοποθέτησης της σκηνής, διάθεσης του τεχνικού προσωπικού, πληρωμής των δικαιωμάτων στην ΑΕΠΙ, διαφήμισής του, επαφής του με τον Τύπο, ανάληψης εξόδων μεταφοράς (κυρίως για αλλοδαπούς), κάλυψης δαπανών ασφάλισης (ακόμα και όλης της ομάδας), έκδοσης του προγράμματος της παράστασης.

Για οποιοδήποτε σχόλιο ή παρατήρηση, επικοινωνήστε μαζί μας: dancenewsgr@gmail.com